Για να γνωρίσει κανείς την ιστορία του Ρεθύμνου σε όλες τις χρονικές περιόδους, τα επιτεύγματα και τον τρόπο ζωής των κατοίκων του, δεν έχει παρά να επισκεφτεί τα μουσεία της πόλης και να δει από κοντά τους θησαυρούς που εκτίθενται. Στην ενότητα που ακολουθεί γίνεται σύντομη αναφορά στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου και στο Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο της πόλης.
Ιστορικό - Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνης
Στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου ένα βενετσιάνικο αρχοντικό έχει ανοίξει τις αίθουσες του και στεγάζει το ιστορικό και λαογραφικό μουσείο της πόλης. Το βενετσιάνικο κτίριο του Ιδρύματος, ιστορικό διατηρητέο μνημείο του 17ου αι., προσφέρει τον ιδεώδη χώρο για την παρουσίαση των συλλογών του ενώ παράλληλα η λειτουργία του Μουσείου συμβάλλει στην προστασία του μνημείου.
Οι εκθεσιακοί χώροι του Μουσείου (μόνιμη έκθεση) εκτείνονται σε πέντε (5) αίθουσες και περιλαμβάνουν κυρίως αντικείμενα της παραδοσιακής χειροτεχνίας και λαϊκής τέχνης. Στόχος του Ιστορικού – Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης είναι να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο ερευνητικό και εκπαιδευτικό κέντρο για τη διάσωση του Λαϊκού πολιτισμού της Κρήτης ενώ με διεθνή συνεργασία θα αναζητήσει και θα προβάλει τις κοινές αξίες των λαών που αποτελούν πανανθρώπινη κληρονομιά.
Στις αίθουσές του παρουσιάζονται οι συλλογές του από υφαντά, κεντήματα, δαντέλες, κεραμικά, καλάθια, καθώς και τα παραδοσιακά επαγγέλματα του χαλκουργού, του σαμαροποιού, του πεταλωτή κ.ά. Στο ισόγειο στεγάζονται περιοδικές εκθέσεις και πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα. Στην πίσω και την κεντρική αυλή σώζονται μέχρι σήμερα το περιβόλι με τις νεραντζιές, το πηγάδι και η στέρνα με την πέτρινη σκάφη. Τέτοιοι όμορφοι και μεγάλοι κήποι υπάρχουν σε πολλά σπίτια της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου, αθέατοι απ’ το δρόμο.
Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου υπάγεται στην ΚΕ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Βρίσκεται στην καρδιά του ιστορικού κέντρου του Ρεθύμνου και στεγάζεται στην βενετσιάνικη εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου. Τα εκθέματα του δίνουν μια διαχρονική εικόνα της πολιτισμικής ιστορίας του νομού από τη νεολιθική εποχή έως τα χρόνια της ρωμαιοκρατίας. Παρουσιάζονται κατά χρονολογικές ενότητες και κατά ανασκαφικά σύνολα.
Στρατιωτικό Μουσείο
Ιστορικό
Το στρατιωτικό Μουσείο Ρεθύμνου βρίσκεται στον διατηρητέο παραδοσιακό οικισμό του Χρωμοναστηρίου, 11 χιλιόμετρα ΝΑ του Ρεθύμνου, ΒΑ του όρους “Βρύσινας”, σε υψόμετρο 360μ. To Χρωμοναστήρι, παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς στο όρος του Βρύσινα έχουμε αρχαιολογικά ευρήματα από την μέσο- Μινωική περίοδο (20ος-16ος αι. π.Χ). Παράλληλα αποτέλεσε κομβικό σημείο στα χρόνια της Ενετοκρατίας στην Κρήτη, απόδειξη του οποίου αποτελεί το πλήθος των σωζόμενων από εκείνη την περίοδο διατηρητέων-ιστορικών κτιρίων. Το κτίριο στο οποίο στεγάζεται το Στρατιωτικό Μουσείο, παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για Βενετσιάνικη έπαυλη που χρονολογείται από τις αρχές του 17ου αιώνα. Κατασκευάστηκε στα 1610 και αποτέλεσε την θερινή κατοικία ευγενούς Βενετοκρητικής οικογένειας ονόματι «Κλόντιο». Ο Κλόντιο ήταν εύπορος φοροεισπράκτορας και ανήκε στην άρχουσα κοινωνική τάξη της εποχής , τους “Veneti Nobili” δηλαδή τους «Ενετούς Ευγενείς». Στον υπαίθριο χώρο της έπαυλης, σε περίοπτη θέση θα διακρίνουμε το οικόσημο της οικογένειας «Κλόντιο», όπου στο κέντρο του θα παρατηρήσoυμε τον φτερωτό λέοντα του Αγίου Μάρκου, του προστάτη δηλαδή «της Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου», όπως ήταν και η επίσημη ονομασία των Ενετών. Το ίδιο οικόσημο θα διακρίνουμε αν επισκεφτούμε την αστική κατοικία της οικογένειας “Clodio” στην πόλη του Ρεθύμνου. Αστικές οικίες όπως αυτές ονομαζόταν “Palazzo”.
Συνεχίζοντας με την ιστορία του κτιρίου, μετά την κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Οθωμανούς το 1646, Οθωμανός «Αγάς» εγκαθίσταται στο χώρο της έπαυλης και η έπαυλη μετονομάζεται σε «Κονάκι» που στα τούρκικα σημαίνει «Αρχοντικό». Οι απόγονοί του παραμένουν στην έπαυλη μέχρι την επίσημη απόσυρση των Οθωμανικών αρχών από το νησί στα 1898. Το πέρασμα του χρόνου βρίσκει την έπαυλη σε σταδιακή φθορά και το 1985, ο τελευταίος ιδιοκτήτης της έπαυλης, Αλκιβιάδης Κοτζάμπασης, αποφασίζει να δωρίσει το κτίριο στην τοπική κοινότητα Χρωμοναστηρίου. Το 1997 το κτίριο παραχωρείται στο Γενικό Επιτελείο Στρατού με σκοπό να αναστηλωθεί και να γίνει Στρατιωτικό Μουσείο. Αρχηγός του ΓΕΣ ήταν τη συγκεκριμένη περίοδο ο Στρατηγός Μανούσος Παραγιουδάκης, ο οποίος αποτέλεσε τον εμπνευστή και ιδρυτή του Στρ. Μουσείου.
Οι αναστηλωτικές εργασίες από το ΓΕΣ διήρκησαν μέχρι το 2002 και τα εγκαίνια του Στρατ. Μουσείου έγιναν το 2010 από τον ετ Α/ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Μανούσο Παραγιουδάκη και τον τότε Αρχηγό του ΓΕΣ Αντιστράτηγο Φραγκούλη Φράγκο. Έκτοτε, ξεκινά επίσημα η λειτουργία του Στρατ. Μουσείου. Αξίζει να σημειωθεί, ότι μέχρι σήμερα, έχουν φιλοξενηθεί πλήθος από εκδηλώσεις που προάγουν το πολιτιστικό επίπεδο της περιοχής, όπως μουσικές συναυλίες, θεατρικά έργα, παρουσιάσεις βιβλίων, διαλέξεις γενικού εκπαιδευτικού ενδιαφέροντος και εκθέσεις ζωγραφικής.
Σύντομη Περιήγηση
Η βίλα «Κλόντιο» διατηρεί όλα τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της τόσο της Ενετικής όσο και της μετέπειτα Οθωμανικής περιόδου όπως:
• Βενετσιάνικο οικόσημο της οικογ. “Clodio” σε περίοπτη θέση.
• «Πύλη των Ευγενών» για τους Ενετούς καθώς και δευτερεύουσες εισόδους για το προσωπικό που εργαζόταν και τα ζώα που εκτρέφονταν σε αυτή.
• Μεσαιωνικό σύστημα υδρορροών που καταλήγει σε υπόγεια δεξαμενή νερού μεγάλης χωρητικότητας.
• Διαμερίσματα διαμονής τόσο των ιδιοκτητών όσο και των εργατών.
• Αποθήκες φύλαξης τροφίμων και εφοδίων όπως επίσης και στάβλους και περίτεχνα κατασκευασμένες ταΐστρες για τα ζώα.
• Τραπεζαρία, κουζίνα και χώρους προετοιμασίας του φαγητού.
• Οθωμανικό χαμάμ.
• Υπνοδωμάτιο Ενετικής περιόδου (Αίθουσα ε.τ Α/ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Μανούσου Παραγιουδάκη)
• Πατητήρι και ελαιοτριβείο που διατηρούνται σε ιδιαίτερους χώρους.
Η συλλογή εκθεμάτων του Στρατ. Μουσείου περιλαμβάνει ιστορικά κειμήλια από την Ενετική περίοδο και την Νεώτερη Ελληνική Ιστορία και συγκεκριμένα:
• Αίθουσα αφιερωμένη στη «Μάχη της Κρήτης»
• Aίθουσα ιστορικών στολών του Ελληνικού Στρατού
• Αίθουσες με μουσειακό οπλισμό από την επανάσταση του 1821μέχρι τον Β΄ΠΠ.
• Πτέρυγα με βενετσιάνικες ενδυμασίες και οπλισμό εποχής
• Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων με φωτογραφικό υλικό διαφόρων ιστορικών περιόδων.
ΩΡΑΡΙΟ:
Το νέο ωράριο λειτουργίας του ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΧΡΩΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΡΕΘΥΜΝΟΥ), έχει όπως παρακάτω:
(1) Δευτέρα: Κλειστό λόγω συντήρησης.
(2) Τρίτη έως και Παρασκευή: 09:00 – 15:00Ω.
(3) Σάββατο: Κλειστό (ομαδικές ξεναγήσεις κατόπιν τηλ. συνεννόησης)
(4) Κυριακή: 10:00-14:00Ω.
ΤΙΜΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟΥ: Κανονικό = 3€, Μειωμένο = 1,5€
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ:
Στρατιωτικό Μουσείο Χρωμοναστηρίου (Ρέθυμνο), Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου, ΤΚ 74100
Τηλ.: 28310-75135 – Fax.:28310-75135
Email:rethymnomuseum@army.gr
Σχολικό Μουσείο Δήμου Ρεθύμνης
Ιστορικό
Το Σχολικό Μουσείου του Δήμου Ρεθύμνης ιδρύθηκε το έτος 1999 και στεγάζεται στις εγκαταστάσεις του πρώην Δημοτικού Σχολείου Αμνάτου. Διαθέτει εκθεσιακό χώρο, αίθουσα προσομοίωσης διδασκαλίας, βιβλιοθήκη-αρχειοθήκη, αυλή, σχολικό κήπο και ζωοκήπιο. Προσφέρει επτά διαφορετικά εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις ηλικίες, ξεναγήσεις, εκδηλώσεις με εκπαιδευτικά θέματα και εκδόσεις. Είναι ανοικτό για το κοινό καθημερινά από 9.00-13.00 και για ομάδες και άλλες ημέρες και ώρες, κατόπιν συνεννοήσεως.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ:
Τηλ.: 28310 83164 και 6947808851
Email: sxolikoamnato@gmail.com
Πολιτιστικοί Φορείς - Δράσεις
Ο στόχος για την Παλιά Πόλη του Ρεθύμνου είναι αφ” ενός να αποκατασταθεί πέρα από την άψογη λειτουργικότητα, ο ιστορικός και αισθητικός χαρακτήρας της, ως μνημειακού οικιστικού συνόλου, και αφ” ετέρου να εμπλουτιστεί με συναφείς πολιτιστικές δραστηριότητες, ώστε να αναπτύξει μια ιδιαίτερη και πολύπλευρη δυναμική. Για τον σκοπό αυτό έχουν ήδη χωροθετηθεί στην Παλιά Πόλη και τη Φορτέτζα οι βασικές πολιτιστικές δραστηριότητες του Ρεθύμνου, όπως οι εξής:
- Το Αρχαιολογικό Μουσείο
- Η Δημοτική Πινακοθήκη -Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας
- Τα εικαστικά Εργαστήρια
- Ο Εικαστικός Παιδότοπος
- Η Μουσειακή Συλλογή Ενάλιας Ζωής
- Η Μουσειακή Συλλογή Υφαντών -Κεντημάτων “Ελένης Φραντζεσκάκη”
- Η Μουσειακή Συλλογή Καμπάνων-Παραδοσιακών Ηχητικών Οργάνων
- Η Μουσειακή Συλλογή Παραδοσιακής Αγροτικής Οικοσκευής
- Η Μουσειακή Συλλογή Τυπογραφίας και τοπικού Τύπου
- Το Ιστορικό Αρχείο της πόλης του Ρεθύμνου
- Το Κέντρο Νέων του δήμου
- Το Ιστορικό -Λαογραφικό Μουσείο
- Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κρήτης
- Το “Σπίτι του τομέα της Φιλοσοφικής” του Πανεπιστημίου Κρήτης.
- Το “Σπίτι της Ευρώπης” του Πανεπιστημίου Κρήτης
- Το Κέντρο Κρητικής Χειροτεχνίας
- Οι Υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού
- Το Παράρτημα του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων
- Η Υπηρεσία για την Προγραμματική Σύμβαση της Παλιάς Πόλης
- Το Εργαστήριο Επισκευής Αρχαιοτήτων της 13ης Ε.Β. -Μ.Β. Αρχαιοτήτων
- Το Εργαστήριο Επισκευής Προϊστορικών -Κλασικών Αρχαιοτήτων
- Η Συλλογή Παραδοσιακών Στολών του Λυκείου Ελληνίδων.
- Το σύνολο σχεδόν των εικαστικών, μουσικών και θεατρικών εκδηλώσεων της πόλης, που γίνονται είτε στο θέατρο “ΕΡΩΦΙΛΗ” της Φορτέτζας, κατά τη θερινή περίοδο, είτε στο “ΩΔΕΙΟ” τον “ΑΓΙΟ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ” ή την αίθουσα της “ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ”, κατά τη χειμερινή περίοδο.
Επισημαίνεται ότι το σύνολο των ανωτέρω πολιτιστικών δράσεων διεξάγεται σε αναστηλωμένα παλαιά κτίσματα μνημειακού ή μη χαρακτήρα.
Με τις δραστηριότητες αυτές και με όσες ακόμη προγραμματίζονται προσδοκάται η σταδιακή διαμόρφωση της Παλιάς Πόλης σε ένα πολύπλευρο και δυναμικό Πολιτιστικό Κέντρο, με εμβέλεια και ακτινοβολία σε επίπεδο ευρύτερο του νομού Ρεθύμνης.